Ông ngoại tôi mất lúc bà ngoại tôi mới có ba mươi. Cụ – có lẽ – bắt buộc phải ở vậy để chăm sóc đám con chồng/con mình cho tới ngày ra đi “đoàn tụ” cùng phu quân – where – tôi không được rõ.
Trong những tháng ngày cuối cùng của một đời người, cụ thẫn thờ bâng khuâng như cô thiếu nữ mười bảy tuổi – sáng tối loay hoay ngồi bên cửa sổ như đang trông ngóng một bóng hình nào. Em gái cụ (mà tôi gọi là bà trẻ) mỗi khi đến chơi đều bị cụ túm lấy áo hỏi thăm liên tục về một cái tên (dĩ nhiên không phải là tên của ông ngoại tôi). Mẹ tôi cứ căn vặn bà trẻ tôi mãi về cái tên rất đàn ông này, nhưng không bao giờ thành công. Bà trẻ tôi luôn lắc đầu quầy quậy, bảo chả biết cái tên ấy là tên của ai . “Có lẽ mẹ mày đã lẫn!” – bà trẻ tôi gắt mẹ tôi thế. Tôi, có vài lần bắt gặp đôi mắt ngân ngấn lệ của cô em gái út ngó người chị cả và hiểu ngay là bà trẻ tôi đã nói dối. Nhất định đằng sau cái tên đàn ông bí ẩn kia phải có một “love story” – đẹp & dang dở. Tôi nghĩ thế. Tôi cầu mong thế. Lạy giời cho họ được gặp lại nhau – ở trần gian phía bên kia. Và xin ông ngoại mở lòng khoan dung, tha thứ cho đứa-cháu-tôi bất hiếu. Ôi, biết làm sao…Vạn tuế TY!

Qua đến đời mẹ tôi thì thời thế và con người đã đổi khác – không nhiều – nhưng cũng đã là thay đổi. Mẹ tôi là một người phụ nữ rất sòng phẳng và tính nết hoàn toàn trái ngược với bà ngoại tôi. Khi yêu, mẹ tôi nói yêu. Khi ghét, mẹ tôi nói ghét. Yêu – ở. Ghét – đi. Trung thực và sòng phẳng trong lãnh vực tình cảm kể ra cũng là những cá tính hiếm hoi – nhưng lại không được hoan nghênh cho lắm trong một xã hội vẫn còn đặc sệt thói lề, thành kiến. Bà ngoại tôi và mẹ tôi đã từng trải qua một khoảng thời gian mặt không giáp mặt / lời không đối lời – chỉ vì họ hàng gia tộc đã khăng khăng tuyên án mẹ tôi là một “linh hồn bất trị” – kẻ nổi loạn thoát thân từ huyền thoại Eva và con rắn đỏ quấn quanh vòng cổ thon ba ngấn – hoang dã và đam mê. Một đời mẹ tôi là cuộc chiến tranh tan nát. Những bàn tròn/bàn vuông của sự hòa đàm/hòa giải & thỏa hiệp đều vô dụng. Peace, at last though. When…

Người ta bảo:”Like mother, like daughter”.
Tôi, bản thân chứng nghiệm cùng với dòng “lịch sử ngược” của gia đình – chuyện đời xảy ra đã không hẳn thế. Đương nhiên tôi cũng không thoát khỏi vũng xoáy thường tình – tiếp tục carry on cái gene “Y” đa đoan/ đa diện của những người phụ nữ liên quan đi trước (uhm, ai lại chẳng?) – nhưng nhiều phần, tôi vẫn cảm thấy tôi là một “complex-combination” riêng biệt nào đó ở giữa bà & mẹ – hai người đàn bà của hoàn toàn hai thái cực đã từng có những ảnh hưởng rất lớn trên cuộc đời tôi.
Quá độ & lãnh đạm. Tôi. Kẻ thừa kế một gia tài không đơn giản từ những trận chiến vô vọng, gọi “TY”.

Thật ra, “Yêu” là gì?
…mà sao đôi lúc – trái tim vụt xôn xao huyên náo như những bước chân son ngày hội mở…
…mà sao đôi lúc – địa đàng xa bỗng chợt hoang vu mờ mịt như chưa từng khôi nguyên một thuở người đã tìm đến bên người…